Veilig online blijven tijdens de feestdagen

Een vrouw die een grijze trui draagt, aan een tafel zit en op haar telefoon kijkt.

Wat verdedigers moeten weten

Cybercriminelen maken graag misbruik van kansen en tijdens de feestdagen is dat nog makkelijker, omdat mensen sneller afgeleid zijn. Tussen het winkelen, tijd met je gezin, die vervelende rondgaande verkoudheden en het online contact met dierbaren, ben je een makkelijke prooi voor bedreigingsactoren.

Helaas biedt die toename in legitieme activiteit juist dekking aan bedreigingsactoren. Uit Microsofts Bedreigingsinformatiegegevens blijkt dat aanvallers campagnes timen op momenten waarop mensen afgeleid en gehaast zijn, en sneller vertrouwen op e-mails van de detailhandel of bezorgdiensten.

Deze seizoenspatronen zijn consistent zichtbaar in Microsofts telemetrie en in de Microsoft Digital Defense Report 2025 (MDDR), waarin wordt benadrukt dat AI-gestuurde socialengineering- en impersonatieaanvallen tijdens piekperiodes in transacties zowel in volume als in succespercentage toenemen.

Dit is waar verdedigers en gewone gebruikers extra alert op moeten zijn nu de feestdagen dichterbij komen.

Apparaat-codephishing

Tijdens de feestdrukte, wanneer orderbevestigingen, verzendupdates, identiteitscontroles en fraudewaarschuwingen echt in aantal toenemen, maken bedreigingsactoren daar dankbaar misbruik van. Ze sturen berichten waarin gebruikers wordt gevraagd een ‘verificatiecode’ in te voeren om een probleem met een aankoop op te lossen of een levering te bevestigen. De smoes komt vertrouwd over en speelt in op tijdsdruk, waardoor gebruikers minder snel argwaan krijgen. Maar het invoeren van die code kan aanvallers stilletjes OAuth-toegang geven tot het account van de gebruiker, zonder dat er ooit een wachtwoord nodig is.

Microsoft Bedreigingsinformatie heeft een gestage toename gevolgd van deze accountovernametechnieken zonder inloggegevens, zowel in consumenten- als bedrijfsomgevingen. Aanvallers gebruiken apparaatcodes en phishing op basis van toestemming omdat die eenvoudig, schaalbaar en bijzonder effectief zijn in het omzeilen van traditionele controles tegen gestolen inloggegevens. Tijdens drukke winkelperiodes lopen deze lokmiddelen naadloos mee in legitieme communicatie, waardoor detectie lastiger wordt en de kans op compromittering toeneemt.

Hoe je apparaat-codephishing beperkt

Beperk de apparaat-codeflow waar mogelijk
Versterk de duidelijkheid rond aanmelding en gebruikersverificatie
Trek de toegang direct in zodra verdachte activiteit wordt gedetecteerd
Gebruik beleid voor aanmeldrisico’s om bedreigingen automatisch in te dammen
Monitor voortdurend riskante aanmeldingen

Nep-CAPTCHA-aanvallen (ClickFix-campagnes)

Vakantiereizen, aanbiedingen en last-minute cadeautjes creëren ideale omstandigheden voor aanvallers om zich onopvallend te verschuilen. Omleidingen van aanvallen die boekingsbevestigingen of promotionele e-mails nabootsen, leiden slachtoffers vaak naar een CAPTCHA-pagina - een patroon dat gebruikers vertrouwen en zelden in twijfel trekken. Maar dit zijn geen echte CAPTCHA’s. Bedreigingsactoren gebruiken ze tegenwoordig als aflevermechanisme voor social-engineeringinstructies, waarbij slachtoffers worden aangezet om kwaadaardige opdrachten rechtstreeks te plakken in de Windows Uitvoeren-prompt of in terminals.

Microsoft Bedreigingsinformatie waarschuwde onlangs voor de snelle groei van deze ClickFix-campagnes. Daarvoor is geen aanvalsketen nodig, alleen actie van de gebruiker. Die eenvoud maakt ze bijzonder schaalbaar en juist tijdens seizoenspiekperiodes extra gevaarlijk, wanneer shoppers snel handelen en eerder geneigd zijn ogenschijnlijk routineuze prompts te volgen.

Zo detecteerde en blokkeerde Microsoft Bedreigingsinformatie vlak voor Thanksgiving een phishingcampagne met een groot volume van Storm-0900, gericht op tienduizenden gebruikers in de VS. De actor timede de aanval op een feestdag, wanneer mensen afgeleid zijn en urgente berichten verwachten.

De e-mails maakten gebruik van herkenbare lokmiddelen zoals parkeerboetes, medische uitslagen en verwijzingen naar Thanksgiving. Elk bericht leidde slachtoffers door naar een door de aanvaller beheerde site met een nep-slider-CAPTCHA, gevolgd door een ClickFix-prompt.

Microsoft verstoorde de campagne met filtering, Endpoint Protection en preventieve blokkering van de infrastructuur van de aanvaller. Toch is deze campagne een duidelijk voorbeeld van hoe bedreigingsactoren vertrouwde UX-patronen, zoals CAPTCHA’s, combineren met technieken waarbij de gebruiker zelf actie moet ondernemen om traditionele controles te omzeilen.

Hoe je nep-CAPTCHA- en ClickFix-aanvallen beperkt

Dwing toepassingsbeheer af en beperk paden voor het uitvoeren van opdrachten
Schakel onnodige opdrachtregel-interfaces uit of beperk ze strikt
Verhard beleid voor browser- en URL-filtering
Versterk gebruikersheuristiek in onverwachte acties
Monitor op afwijkende patronen in opdrachtuitvoering
Beperk accounts tot minimale bevoegdheden

Bedrog, waarbij criminelen zich voordoen als technische ondersteuning

Mensen reizen met minder veilige persoonlijke apparaten, gebruiken hotelwifi en lopen vaker tegen technische haperingen aan. Aanvallers spelen hierop in door zich voor te doen als supportmedewerkers en bieden aan om niet-bestaande problemen op te lossen. Deze oplichtingspraktijken nemen elk jaar in november tot en met januari structureel toe, vooral bij oudere familieleden en mensen die minder technisch onderlegd zijn.

De MDDR 2025 noemt ondersteuningsbedrog een van de succesvolste fraudecategorieën wereldwijd. Meer specifiek: de helft van alle cyberaanvallen bestaat uit afpersing en ransomware.

Bedreigingsactoren zetten steeds vaker AI-gegenereerde scripts, overtuigende telefoonpersona’s en merkimitatie in om geloofwaardiger over te komen. Het resultaat is een overtuigende smoes die kan leiden tot installatie van malware voor externe toegang, diefstal van inloggegevens of volledige accountovername.

Voor beveiligingsteams en leidinggevenden zijn deze soorten bedrog extra zorgwekkend, omdat ze de grens tussen persoonlijk en zakelijk risico vervagen: een gecompromitteerd persoonlijk apparaat op hotelwifi kan al snel het startpunt worden voor bredere aanvallen.

Bedrog, waarbij criminelen zich voordoen als technische support beperken

Verklein de kwetsbaarheid voor aanvallen met strikte controles voor externe toegang
Versterk een cultuur van verificatie in de hele organisatie
Train gebruikers om alert te zijn op urgentie en hulpaanbiedingen
Beveilig apparaten die onderweg worden gebruikt
Blokkeer lookalike-domeinen en websites die zich voordoen als legitiem
Monitor misbruik van hulpprogramma's voor externe toegang en afwijkende helpdesktrends
Zorg voor duidelijke en laagdrempelige meldingskanalen

Nepmeldingen over verzending en levering

Tijdens de feestdagen verandert iedereen in een pakkettrackingmachine. Bedreigingsactoren sluiten naadloos aan op die mentale workflow. Omdat veel mensen met een dozijn zendingen tegelijkertijd bezig zijn, roept nog een e-mail over een vertraging of een verzoek om adresbevestiging nauwelijks argwaan op.

Volgens het Digital Defense Report is phishing rond verzendingen een van de meest misbruikte categorieën van imitatie. Microsoft Bedreigingsinformatie ziet elk feestseizoen voorspelbare pieken in deze logistieke lokmiddelen, waarbij aanvallers zich voordoen als bekende vervoerders zoals UPS, USPS, FedEx, Amazon, DHL en regionale postdiensten. De huisstijl is overtuigend, het tijdstip lijkt geloofwaardig en de verwachtingen van gebruikers in drukke winkelweken maken deze aanvallen extra effectief.

Omdat deze campagnes legitieme transactieprocessen nabootsen en vaak echte trackingnummers gebruiken uit datalekken of gescrapete inboxen, wordt het voor gebruikers steeds moeilijker om echte meldingen van nep te onderscheiden.

Zo beperk je bedrog met nepmeldingen over verzending en levering

Dwing URL- en domeinbescherming af die imitatiepogingen neutraliseert
Versterk verificatiegedrag van gebruikers tijdens piekperiodes in het winkelseizoen
Voeg een extra voorwaardelijke toegang-drempel toe bij financieel gevoelige acties
Voeg gedragsdetectie toe voor afwijkingen bij het aanmaken van mailregels en doorstuurinstellingen
Implementeer bescherming tegen imitatie en beleid voor afzenderauthenticatie

Bedrog rond goede doelen en donaties

De vrijgevigheid piekt in Q4, vooral rond Giving Tuesday, en aanvallers maken daar gretig misbruik van. AI stelt bedreigingsactoren nu in staat om op grote schaal verzorgde websites voor non-profits, emotioneel overtuigende verhalen en overtuigende donatieformulieren te genereren. Ze bedenken urgente, ontroerende verhalen over rampenbestrijding, lokale inzamelacties of laatste-kans feestdagencampagnes, in de hoop goodwill te combineren met afleiding en tijdsdruk.

Bedrog rond goede doelen en donaties beperken

Versterk de verificatiecultuur, vooral in het goede doelen-seizoen
Stimuleer het gebruik van gevalideerde donatieplatforms
Blokkeer en monitor domeinen die lijken op bestaande domeinen of recent zijn geregistreerd
Pas phishingbestendige identiteitscontroles en anomaliedetectie toe
Informeer medewerkers en belanghebbenden over verschuivende trends in bedrog

Geniet van het seizoen, maar houd je ogen open

Beveiliging mag de feestvreugde niet temperen, maar alertheid is juist op momenten van veel activiteit en afleiding belangrijker dan ooit. De richtlijnen van Microsoft in de Be Cybersmart Kit komen hierop neer: even pauzeren, iets verifiëren of nog een keer goed kijken maakt vaak het verschil tussen veilig blijven en slachtoffer worden.